Τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης

Άραγε έχει όρια η ελευθερία ,στην έκφραση, είτε στον λόγο γενικότερα ;
«ελευθερία, η(ουσ.): η κατάσταση του μη φυλακισμένου ατόμου ή αυτού που δεν εξουσιάζεται από κανέναν/ η δυνατότητα δράσης χωρίς περιορισμούς /εθνική ανεξαρτησία , αυτοτέλεια.» Έτσι περιγράφεται ο όρος «ελευθερία» στο λεξικό.
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως στην απόλυτη ελευθερία ,όρια δεν υπάρχουν.
Ζούμε όμως σε μία οργανωμένη κοινωνία με καθορισμένα πλαίσια κανόνων και συμπεριφορών. Έχουμε νόμους και ένα σύνταγμα, κάτω από τα οποία δρούμε καθημερινά ,προσέχοντας να μην παρανομούμε, όχι-πια- γιατί κάποιος μας το επέβαλε, αλλά διότι έτσι έχουμε συνηθίσει να κάνουμε. Υπάρχουν βέβαια και οι παράνομοι ,τα απολωλότα πρόβατα! Πέρα όμως από τους νόμους ,ποιος μπορεί να μας εγγυηθεί ότι αυτοί είναι οι σωστοί; Οι πολίτες καθορίζουν το κράτος ή το κράτος τους πολίτες; Υπάρχει ελευθεροστομία και ελευθεροτυπία σε αυτή την χώρα, αλλά και παγκοσμίως ;
Δυστυχώς τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης είναι πολύ υποκειμενικά
ακόμη και στις πιο δημοκρατικές χώρες. Κάθε καινοτομία ή κάθε υπερβατική ιδέα, δεν χαίρει απαραίτητα ενθουσιασμού. Αντίθετα τις περισσότερες φορές τυγχάνει δέκτης απαξίωσης και αντιδράσεων. Η αξία που δίνουν κάποιοι ,άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο, σε ιδεολογίες ή στα εθνικά σύμβολα ή στην τέχνη ,είναι αυτή που τις πιο πολλές φορές ξεπερνά τα όρια της ελευθεριότητας των άλλων.
Κανονικά ,δεν πρέπει να υπάρχουν όρια στην ελευθερία. Όμως εκεί που σταματάει η ελευθερία του ενός ,αρχίζει η ελευθερία του άλλου. Τα παραδείγματα καθημερινώς πολλά ,και οι αντίστοιχες αντιδράσεις το ίδιο. Η περιουσία για παράδειγμα, ενός δημόσιου κτηρίου, είναι κοινή ή όχι; Έχει ο καθένας το δικαίωμα να την διαχειρίζεται όπως θέλει ή ακόμα και να την καταστρέψει; Μάλλον όχι ,και για αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν οι νόμοι και οι ρήτρες. Αλλά σε διαφορετικές καταστάσεις τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Όταν για παράδειγμα, κάποιος δημοσιογράφος ταλαντεύεται για το αν πρέπει να δημοσιεύσει μια απόρρητη πληροφορία που έχει ,ταλαντεύεται ανάμεσα στην ελεύθερη πληροφόρηση των αναγνωστών του και στην παραβίαση των νόμων της χώρας του ,αφού μάλλον θα βρεθεί κατηγορούμενος για εθνική προδοσία.
Η (προσωπική) ηθική πρέπει να συνδυάζεται με την δουλειά, αλλά το δίκαιο δεν έχει ηθική.
Από την άλλη μεριά η προπαγάνδα , σε όλες τις μορφές της, πιστεύω ότι αναιρεί την ελευθερία των ανθρώπων και παράλληλα θαμπώνει την κρίση τους.
Ούτε η θρησκεία πρέπει να είναι κάτι που μας περιορίζει ,ή μας καθιστά ανελεύθερους. Αντιθέτως πρέπει να προωθεί την ελευθερία.
Επί παραδείγματι ,οι διαμαρτυρίες των Θιβετιανών για ανεξαρτησία-δηλαδή ελευθερία-από την Κίνα, (ακόμα και στην Ελλάδα κατά την διάρκεια της αφής της Ολυμπιακής φλόγας )συνοδεύονται από την υποστήριξη θιβετιανών βουδιστών καλόγερων. Ας μην πάμε όμως τόσο μακριά, αφού και στην ελληνική επανάσταση η εκκλησία στήριξε τους αγώνες για ελευθερία με κάθε τρόπο.
Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπου οι τραβηγμένες ιδεολογίες κάποιων
γίνονται αντικείμενο ελεύθερης συζήτησης ,όπως για παράδειγμα σε sites νεοναζιστών ή κάθε τύπου ρατσιστών.
Τέλος η τέχνη, που δεν πρέπει να έχει όρια και άρα, να είναι ελεύθερη
δεν πρέπει να στρατεύεται ή να εξυπηρετεί σκοπούς ,διότι σε τέτοιες περιπτώσεις
υπερβαίνει τα όρια της ελευθερίας των άλλων. Όπως για παράδειγμα κάποιες αφίσες που πρόσφατα αναρτήθηκαν στα Σκόπια και παρουσίαζαν την ελληνική σημαία-που είναι ένα εθνικό σύμβολο-παραποιημένη και αμαυρωμένη, αφού ο σταυρός είχε μετατραπεί σε σβάστικα. Ο «καλλιτέχνης» αυτού του τερατουργήματος, ισχυρίστηκε πως πρόκειται για τέχνη που δεν προσβάλλει την ελευθερία ή τα πατριωτικά συναισθήματα κανενός. Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις καλό θα ήταν να διαχωρίζουμε που σταματά η δική μας ελευθερία και που αρχίζει των άλλων.

Οπότε, συμπαιρένουμε πως η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να είναι αντικειμενική, χωρίς όρια ,αλλά ακόμα κι αν έχει όρια αυτά θα πρέπει να είναι
διακριτά ,χωρίς να καταπατούν την ελευθερία του άλλου.
Χ.Κ.